Kent halkı, kurucularının Argoslu kahramanlar Kalkhas ve Mopsos olduğuna inanır. Eski giriş kapısında bulunan, üzerlerinde kahramanların adlarının yazıldığı heykel kaideleri de bu inancı doğrulamaktadır. 1986'da Hattuşaş'da ele geçirilen tablette Parha adı ile geçen kentin, Hitit döneminde var olduğu anlaşıldı. Ancak yerleşme, MÖ 4. yy'm »onlarında Büyük İskender'in bölgeye elişine değin varlık gösteremedi. İlk kez MÖ 3. yy'da kendi adına para bastıran kent, Helenistik Çağ'da Seleukoslar ve Bergama Krallığı'nın egemenliğinde kaldı. MÖ 2. yy'da en parlak dönemini yaşadı, Yerleşme, 3. yy'dan sonra çeşitli yabancı ulusların akınlarına uğrayınca surlarlaçevrildi. Bizans döneminde piskoposluk merkeziydi. 7. yy'daki Arap akınları, nüfusun büyük bölümünün Antalya'ya göçmesine yol açtı. 13. yy'a değin küçük bir köy yerleşmesiydi.

Yerleşme, bir tiyatronun yaslandığı, diğeri akropolisin bulunduğu iki tepe ile arasındaki düzlükte yayılmıştır. Kente girerken dikkati çeken yapılar tiyatro ile stadyumdur. Kocabelen Tepesi'ne yaslanmış tiyatronun bir bölümü Roma geleneğinde olduğu gibi duvarlarla desteklenir. 12-14 bin kişi alabilecek kapasitededir. Geç dönemde sahne yapısının dış duvarına 5 nişli bir çeşme yapıldı.

Tiyatronun kuzeyindeki stadyum, Anadolu'daki en iyi korunmuş stadyumlardan biridir. Büyük olasılıkla MS 2. yy'a tarihlenen 12 bin kişilik yapı, tonozlu altyapı üzerine oturtulmuştur. Stadyumun kuzey ucunda duvarla ayrılmış bölümde vahşi hayvan dövüşleri ve gladyatör gösterileri yapılıyordu. Kent, iki sütunlu cadde ile dört bölüme ayrılmıştı. Kuzey-güney doğrultulu cadde, akropolis önündeki anıtsal çeşmeyle sonlanır. 20 m genişliğindeki caddenin ortasında 2 m genişliğindeki bir su kanalı yer alır. Büyük kireçtaşı bloklarla iki yandan sınırlanan kanalın üzeri kapatılarak yürüyüş yolu haline getirilmiştir. Caddenin doğusunda, Geç dönemde yapılmış bir kilisenin kalıntıları dikkati çeker. Roma kulesinin doğusunda, dükkânların yerine yapılmış bulunan kilisenin narteksine ait olduğu sanılan dört sütun ilginçtir. Başka yerden getirilen sütunlarda Artemis Pergaia, Apollon, Tykhe ve kurucu Kalkhas'a ait olduğu sanılan kabartma figürler yer alır. Caddenin batısında dört basamaklı bir heykel kaidesi dikkati çeker. Kuzeydeki çeşmenin 250 m kadar önünden geçen doğu-batı eksenli diğer bir cadde, birinci caddeyi keser. Her iki caddenin kesişme noktasında batıda devşirme gereçle yapılmış bir şapelin kalıntıları vardır. Yerleşme, Helenistik ve Bizans dönemlerine tarihlenen, kulelerle güçlendirilmiş surlarla çevrilidir. Kente, güneydeki çeşitli dönemlerde yapılan değişikliklerle son biçimini almış olan kapı kompleksinden girilir. En dışta, İmparator Hadrianus dönemine tarihlenen tonoz sıralarının önüne, Septimus Severus (MS 2-3. yy) giriş kapısını yaptırmıştır. Bu kapının yanlarında bulunan Athena, Artemis, Afrodit, Asklepios ve Nemesis heykelleri, Antalya Müzesi'nde korunmaktadır. Bu kapının arkasında dikdörtgen avlu yer alır. Avlunun batı duvarında anıtsal bir çeşme ve propylon vardır. Propylon hamamlara geçişi sağlıyordu. Septimus Severus alanı kuzeyde kentin en eski girişi olan Helenistik kuleyle sınırlanıyordu.

Kentin birçok yerinde heykeli bulunan ya da yazıtlarda adından söz edilen Plancia Magna'nın mezarı olarak tanımlanan anıtın parçaları, kentin güneyinde, Geç dönem kapısının doğusundadır. Kente girildikten sonra Plancia Magna kapısının doğu ve batısında, iki büyük yapı yer alır. Doğuda, MS 2. yy'a tarihlenen, 65x65 metrelik kare planlı agora vardır. Agoranın ortasında Side Agorası'ndaki gibi yuvarlak planlı bir yapının kalıntıları görülür. Batıdaki Roma hamamları ya da güney hamamları sütunlarla çevrili, mozaik döşeli palestra ile birbiri ardına sıralanan hamam mekânlarından oluşur. Hamamın batı ucundaki apsisli bir odada çok sayıda heykel bulunarak Antalya Müzesi'ne konmuştur. Güney hamamlarının kuzeyinde, piskoposluk bazilikası yer alır. Daha kuzeyde batı hamamları, palaestra ve çeşmenin kalıntıları görülür. İmparator Hadrianus dönemine (MS 117-138) tarihlenen anıtsal çeşme, akropolis tepesinin güneyindedir. Nekropolün kent surlarının dışında geniş bir alana yayıldığı saptandı. Nekropolde; anıt mezar, lahit mezar, oda mezar vb değişik tipte mezarlar vardır.

Tags: Perge Antik kent Perge nerede Perge nasıl gidiir Perge